به گزارش بانکداران ۲۴ (Banker)،سهام
عدالت در 10سال گذشته یکی از موضوعات پر تنش اقتصاد ایران شده است آزادسازی
تنها دغدغه این حوزه نیست بلکه افراد دخیل در این مجموعه نیز همواره از
موضوعات حاشیه‌یی سهام عدالت است.
آزادسازی سهام عدالت طبق گفته‌های مشاور عالی سازمان خصوصی‌سازی تا سال96
امکان‌پذیر نخواهد بود این در حالی است که تاکنون ۳۷درصد از بدهی سهام
عدالت پرداخت شده که تا پایان سال آینده به ۵۰درصد می‌رسد.
سیدجعفر سبحانی، از آزادسازی کامل سهام عدالت دو دهک پایین درآمدی در نیمه
اول سال 96خبر داد و گفت: این افراد مشمول 50درصد تخفیف هستند که سهامشان
را در نیمه اول سال 96، دریافت خواهند کرد.
مشاور رییس سازمان خصوصی‌سازی با اشاره به اینکه دو راهکار برای پرداخت
بدهی سهام عدالت، از محل سود آورده نقدی و سود سهام پیش‌بینی شده است،
گفت: در شرایطی که پس از 10سال اتمام دوره سهام عدالت، بطور کامل پرداخت
نشود، در پیشنهاد اول مابقی توسط سهامداران و در پیشنهاد دوم همان 50درصد
پرداخت‌شده، یعنی 500هزار تومان آزاد شود.
اما التهابات این حوزه با سخنان چند روز گذشته پورابراهیمی نماینده مجلس و
عضو شورای بورس بیشتر شد. پورابراهیمی طی مصاحبه‌یی اظهار کرد که عملیات
اجرایی سهام عدالت به وضعیتی بسیار بغرنج در اقتصاد ایران تبدیل شده یعنی
40درصد سهام بزرگ‌ترین شرکت‌های فعال در اقتصاد کشور که عمدتا بورسی هستند
سهام عدالتی شد. یعنی ماهیت این سهام به برگ کاغذ‌های بی‌خاصیت دست مردم
تغییر یافت. این برگه‌ها نه سودی می‌گیرند، نه سهمی دارند و نه اینکه مجمع
می‌روند و نه اینکه حق اعمال مالکیت به اسم سهام عدالت دارند. از طرفی سهام
عدالت در دست 250نفر است، شبکه‌یی که به صورت یک شبکه مافیایی در اقتصاد
کشور عمل می‌کند و پدر اقتصاد کشور را درآورده است.
این سخنان در حالی مطرح می‌شود که دولت یازدهم طرح تغییر ماده قانون 34تا
38 از اصل خصوصی‌سازی را در دست اجرا دارد که تاکنون در مجلس نتوانست
توفیقی پیداکند این طرح درصدد آن است که صندوق‌های FTE را طراحی کند تا
مانع از مشکلات و تبعات اخلالگرانه در حوزه سهام عدالت شود. و واگذاری‌ها
به نحو مناسبی صورت پذیرد هرچند که منتقدین این طرح معتقدند که این صندوق
می‌خواهد دست دولت را در این زمینه باز نگهدارد تا اعمال نفوذ کند.
داریوش پاک بین، رییس اتحادیه تعاونی‌های سهام عدالت در خصوص صندوق FTE
گفته است که دولت چون نمی‌تواند در سهام عدالت دخالت کند دست به این کار
زده است تا اعمال نفوذ در این حوزه کند درحالی که صندوق‌ها در همه زمینه‌ها
توانا نیستند مثلا هر روز باید ان‌ای وی را محاسبه کند در حالی که 43درصد
شرکت‌های سهام عدالت غیر بورسی هستند.
پاک بین افزود: اینها دوست دارند که بخش تعاون را حذف کنند تعاونی‌ها قرار
بود که در استان‌ها به کمک مردم هرمنطقه‌یی با مشارکت مردم به آبادانی آن
منطقه کمک کنند. مشکل از دادن پاداش به یکی از سرمایه‌گذاری‌ها آغاز شد.
طبق قانون تجارت از صفر تا پنج درصد سود شرکت‌ها را می‌توان به هیات‌مدیره
پاداش داد. شرکت 300میلیون تومان به هیات‌مدیره پاداش داد و به دلیل اعتراض
این پول برگردانده شد و تنها یک روز در حساب افراد بود. حال برای رفع مشکل
اساس کار را دارند تغییر می‌دهند در حالی که می‌توانند قانون اگر ایراد
دارد اصلاح کنند. نه اینکه اساس یک موضوع را تغییر دهند باید معایب را رفع
کنند نه اینکه کل اساس کار را از بن تغییر دهند.
وی افزود: در پرتفوی سهام عدالت شرکت‌های بزرگی چون بانک و بیمه و
پالایشگاهی است و دولت نمی‌خواهد دست خودش را ازاین حوزه کوتاه ببیند.
در این رابطه دولت‌آبادی دبیر سهام عدالت سازمان خصوصی‌سازی به روزنامه
«تعادل» گفت: صندوق FTE زمانی مطرح شد که کارشناسان گفتند که ساز و کار
فعلی نمی‌تواند سهامداران را منتفع کند و برای خرید و فروش باید سهام عدالت
سازوکارش تغییر کند و این اقدام صورت گرفت و چندین هزار ساعت کار کارشناسی
صورت گرفت تا این اتفاق بیفتد و در دولت این طرح در دست بررسی است و بعد
از تصویب به مجلس می‌رود و اگر آنجا رای آورد اجرا می‌شود در سال94 مهلت ده
سال سهام عدالت تمام می‌شود و در سال95 مجامع برگزار و وضعیت آزادسازی
سهام عدالت نیز مشخص می‌شود و در آن صورت این موضوع تعیین‌تکلیف می‌شود.
دولت‌آبادی افزود: درخصوص انتقادات به صندوق FTE باید گفت که این صندوق
نظارتها را بیشتر می‌کند و در گذشته به دلیل عدم نظارت کافی مشکلاتی در
حوزه سهام عدالت به وجود آمده که خوشایند مردم نیست و دولت درصدد آن است که
نظارتها را قوی‌تر کند و این موضوع به معنی دخالت نیست بلکه تنها نظارت
دولت است شرکت سرمایه‌گذاری‌ها زیرنظر سازمان بورس و اوراق بهادار هستند و
سازمان خصوصی‌سازی هیچ‌گونه نفوذی در این زمینه ندارد.
مصوبه شورای عالی اجرای سیاست‌های کلی اصل44 در مورد سهام عدالت
این سخن در حالی گفته شد که مصوبه شورای عالی اجرای سیاست‌های کلی اصل44
در مورد سهام عدالت روز پنج‌شنبه 30مهر 94 در روزنامه رسمی کشور منتشر شده
است.
در مصوبه که برای ساماندهی سهام عدالت از طریق اصلاح قانون صورت گرفته آمده است:
1- برای ساماندهی سهام عدالت از طریق اصلاح قانون یا روش‌های اجرایی موجود
با هدف کارآمد کردن طرح توزیع سهام عدالت و تحقق مناسب اهداف، نظر اعضای
شورا درخصوص لایحه پیشنهادی وزارت امور اقتصادی و دارایی توسط دبیرخانه
شورا دریافت و برای لحاظ در لایحه موردنظر به دفتر هیات دولت ارسال شود.
2- مصوبات قبلی هیات وزیران درخصوص واگذاری‌های مربوط به رد دیون دولت که
فاقد هرگونه عملیات اجرایی بوده اند، از طریق صدور مصوبه‌های مورد نیاز
توسط هیات وزیران، تعیین تکلیف شوند.
۳ـ نظر به ضرورت هماهنگ‌سازی بیشتر سیاست‌ها و تصمیمات مرتبط با
واگذاری‌ها و همچنین ایجاد تعامل میان دستگاه‌های اجرایی در جهت تسهیل
فرایند واگذاری بنگاه‌های دولتی، سازمان خصوصی‌سازی موظف است وضعیت
واگذاری‌ها را گزارش نماید تا به صورت تفصیلی‌تر در سطح هیات دولت مطرح و
چالشهای مورد نظر مرتفع شود.
4- سازمان خصوصی‌سازی نسبت به تعیین تکلیف نهایی وضعیت بنگاه‌های
باقیمانده، با در نظر گرفتن ضرورتهای مرتبط با اصلاح ساختار بنگاه‌های
مزبور، اقدام نماید.
5- وزارت امور اقتصادی و دارایی آن دسته از بنگاه‌هایی را که بنا به
دلایلی از فهرست واگذاری خارج شده‌اند، براساس مصادیق موردنظر در سیاست‌های
کلی اصل۴۴ قانون اساسی و قانون اجرای این سیاست‌ها از حیث واگذاری یا ابقا
در بخش دولتی، مورد بازنگری قرارداده و نتایج را برای تصمیم‌گیری به هیات
وزیران ارائه نماید.
250 نفر چه کسانی هستند
اما آن 250نفری که پیش از این پورابراهیمی از آن سخن گفته بود، چه کسانی
هستند؟ دولت‌آبادی دبیر سهام عدالت سازمان خصوصی‌سازی به «تعادل» گفت: چون
در تعاونی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها دخالتی نداریم هیچ گونه اظهارنظری در مورد
نظرات آقای پورابراهیمی نمی‌کنیم. داریوش پاک بین، رییس اتحادیه تعاونی‌های
سهام عدالت در این خصوص به «تعادل» گفت: این افراد تحت حمایت نهادهای
دولتی هستند. وی افزود: ظرفیت کشور برای آزادسازی و خصوصی‌سازی مهیا نیست
فرض کنید 80درصد دولت آزاد شود آیا کشور این ظرفیت را دارد که کلیه این
80درصد را در چند سال آزادکند؟
داریوش پاک‌بین با طرح این سوال که آیا شیوه فعلی خدمات دهی تعاونی‌های
سهام عدالت که در سال‌های گذشته هم مرسوم بوده، اشکال دارد، اظهار داشت:
تعاونی‌های استانی سهام عدالت با 5هزار نیرو به بیش از 40میلیون نفر مشمول
سهام عدالت، خدمات داده و آنها را ثبت‌نام کرده‌اند.
به گزارش «تعادل»، یکی از کارشناسان سهام عدالت در پاسخ به اینکه این
250نفر چه کسانی هستند، گفت: این 250نفر اعضای هیات‌مدیره شرکت‌های
سرمایه‌گذاری استانی هستند که از طرف تعاونی‌های هر استان تعیین می‌شوند و
تعاونی‌ها در این قسمت اعمال نفوذ و لابی‌گری خود را آغاز می‌کنند و افراد
مورد نظر خود را به این مجموعه می‌فرستند و چندین سال است که این افراد
تغییر نمی‌کنند. حال براساس سهمی که تعاونی‌ها که در سرمایه‌گذاری دارند در
انتخابات سرمایه‌گذاری‌ها مداخله و اعضای هیات‌مدیره را تعیین می‌کنند این
افراد نیز اعضای کانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری را تعیین می‌کنند. اعضای
کانون از طریق انتخاب شرکت‌های سرمایه‌گذاری تعیین می‌شوند ولی مدیرعامل ان
را خصوصی‌سازی تعیین می‌کند.
بنابراین اعضای 250نفره افراد تعاونی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها و کانون هستند که این افراد اجازه ورود به افراد جدید را نمی‌دهند.
از جمله مشکلات تعیین افراد در همه حوزه‌ها به شکلی خاص اتفاق می‌افتد
مثلا در انتخابات اعضای تعاونی‌ها که باید مردم هر شهری در این انتخابات
دخیل باشند هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی صورت نمی‌گیرد از طرف دیگر این افراد
همیشه تکرار می‌شوند و اعضای جدید در این بین ورود پیدا نمی‌کنند و همواره
افراد قدیمی انتخاب می‌شوند مثلا در روزنامه رسمی شهرستان‌ها به صورت
غیرشفاف عمل می‌کنند. فعالیت و منبع درآمد اینگونه است که سرمایه‌گذاری‌ها
در شهر محل کار خود سرمایه‌گذاری می‌کنند مستغلات یا کارخانه می‌خرند و
غیره از طرف دیگر از سود سهام نیز بهره می‌برند و در شرکت‌های سرمایه پذیر
نیز عضو دارند. اعضای سرمایه‌گذاری‌ها در شرکت‌های سرمایه‌پذیر عضو دارند و
در این بین این افراد اعمال نفوذ می‌کنند و فساد پذیرند.
آزادسازی سهام عدالت فعلا به دلیل عدم واریز کل 49هزار میلیارد تومان از
مبلغ سهام عدالت این آزادسازی صورت نمی‌گیرد چون دولت نگران این است که
اگر سهام عدالت آزاد شود عده‌یی سودجو سهام را از دست مردم خارج کنند به
این دلیل دولت صندوق FTE را پیشنهاد داده است تا از این سود جویی‌ها
جلوگیری کند و نتوانند سهام را از دست مردم خارج کنند.
پیشنهاد شده بود، سهامی که 70درصد مبلغ آنها واریز شده است را آزاد کنند
ولی دولت معتقد است که مشکلات بیشتری را به وجود می‌آورد و این کار به صلاح
نیست.